ค้นหาข้อมูล | Search data

ค้นหาทั่วไป
ใส่ข้อมูลที่ต้องการค้นหา : เลือกหัวข้อที่ต้องการค้นหา :

ค้นหาจาก หมวดหมู่
UN NUMBER : 1016
ชื่อ สารเคมี Carbon monoxide (คาร์บอนมอนอกไซด์)
ชื่ออื่นๆ,การค้า,Synonyms Carbon oxide, Carbonic oxide, Coal gas, Town gas, Flue gas
สูตรโมเลกุล CO
CAS number 630 – 08 – 0
ลักษณะทางกายภาพ (ติดไฟ,กลิ่น,สี ฯ) แก๊ส ไม่มีสี ไม่มีกลิ่น ไม่มีรส
ค่ามาตรฐานในสถานที่ทำงาน
● ACGIH ACGIH TLV – TWA 25 ppm
● OSHA OSHA PEL – TWA 50 ppm
● NIOSH NIOSH REL – TWA 35 ppm, C 200 ppm
● IDLH IDLH 1200 ppm
● ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องความปลอดภัยในการทำงานเกี่ยวกับภาวะแวดล้อม (สารเคมี) 50 ppm หรือ 55 mg/m3
● มาตรฐานอื่นๆ ค่ามาตรฐานในสิ่งแวดล้อม EPA NAAQS – 9 ppm (8 hours), 35 ppm (1 hour)
● BEI ACGIH BEI – Carboxyhemoglobin ในเลือดหลังเลิกงาน 3.5 % of hemoglobin, Carbon monoxide ในลมหายใจออกหลังเลิกงาน 20 ppm
การใช้ประโยชน์,ความเสี่ยงในการสัมผัส อุตสาหกรรมที่ใช้ - ใช้เป็นสารรีดิวซ์ (Reducing agent) ที่ใช้ในกระบวนการถลุงแร่โลหะ เช่น นิกเกิล (Mond process) - การสังเคราะห์ทางอินทรีย์ของผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียม (Fischer-Tropsch process) - ใช้ในขบวนการผลิต Metal carbonyl (Oxo reaction)
กลไกการก่อโรค คาร์บอนมอนอกไซด์จะจับกับสารที่อยู่ในเม็ดเลือดแดงที่มีชื่อว่า Hemoglobin (Hb) ทำให้เกิดสารประกอบ Carboxyhemoglobin (คาร์บอนมอนอกไซด์สามารถจับกับ Hemoglobin ได้ดีกว่า Oxygen 200 – 300 เท่า) ซึ่งจะมีผลทำให้การนำพา Oxygen ไปสู่เนื้อเยื่อต่างๆ ในร่างกายทำได้ลดลง
อาการเฉียบพลัน หากได้รับคาร์บอนมอนอกไซด์จากการหายใจในระดับเล็กน้อยถึงปานกลาง จะทำให้เกิดอาการปวดศีรษะ อ่อนเพลีย คลื่นไส้ อาเจียน เวียนศีรษะ กระสับกระส่าย สับสน การมองเห็นผิดปกติ ความดันโลหิตต่ำ หัวใจเต้นเร็ว และมีการหายใจที่เร็วขึ้น กรณีได้รับเป็นปริมาณมากๆ จะทำให้เกิดภาวะหมดสติ ชัก ภาวะช็อก กดการหายใจรวมทั้งระบบหัวใจและหลอดเลือด ภาวะสมองบวม และอาจเสียชีวิตได้ ถ้าหากไม่เสียชีวิตหลังจากที่ได้รับคาร์บอนมอนอกไซด์ปริมาณมากๆ แล้วก็มักจะเกิดภาวะแทรกซ้อนของระบบประสาทตามมา เช่น ภาวะหลงลืม (dementia) จิตเภท การเคลื่อนไหวที่ผิดปกติ ภาวะอารมณ์ผิดปกติ บุคลิกภาพที่เปลี่ยนไป
อาการเรื้อรัง การได้รับคาร์บอนมอนอกไซด์ในปริมาณต่ำๆ เป็นระยะเวลานานจะทำให้มีอาการอาเจียน ถ่ายเหลว ปวดท้อง ปวดศีรษะ อ่อนเพลีย เวียนศีรษะ ใจสั่นได้ ซึ่งเป็นอาการที่ไม่เฉพาะเจาะจง แยกได้ยากจากภาวะอาหารเป็นพิษหรือการติดเชื้อไวรัส
คุณสมบัติก่อมะเร็ง (IARC) IARC Group N/A ACGIH Carcinogenicity N/A
การวินิจฉัย
● เกณฑ์การวินิจฉัย 1. มีอาการจากการได้รับคาร์บอนมอนอกไซด์ เช่น ปวดศีรษะ มึนงง หายใจลำบาก 2. มีการทำงานที่ได้รับสัมผัสกับคาร์บอนมอนอกไซด์ 3. ตรวจพบค่า CO-Hb ในเลือดสัมพันธ์กับอาการในระดับสูงกว่าร้อยละ 30 จะมีอาการปานกลางถึงหนัก และถ้าเกินร้อยละ 50 จะทำให้ถึงแก่กรรม 4. การตรวจสิ่งแวดล้อมในการทำงานพบมีค่าคาร์บอนมอนอกไซด์เกินมาตรฐาน 5. มีการตรวจวินิจฉัยแยกโรคอื่นแล้ว
● การตรวจทางห้องปฏิบัติการ(ตรวจในเลือด,ปัสสาวะ ฯ) - กรณีสงสัยเป็นโรคพิษจากคาร์บอนมอนอกไซด์เฉียบพลัน การวินิจฉัยให้ขึ้นกับประวัติและการตรวจร่างกายเป็นสำคัญ การตรวจร่างกายอาจจะพบลักษณะสีผิวที่แดงแบบเชอรี่ (cherry-red skin coloration) การตรวจเพื่อยืนยันการสัมผัสทำได้โดยตรวจระดับ carboxyhemoglobin ในเลือด - การตรวจที่ช่วยในการรักษาอื่นๆ เช่น การตรวจระดับ oxygen ในหลอดเลือดแดง (arterial blood gas)การตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ (EKG) ภาพรังสีทรวงอก (chest X-ray) ระดับเกลือแร่ในเลือด (electrolyte) การทำงานของไต (BUN, creatinine) และการตรวจระดับเอนไซม์หัวใจ (cardiac enzyme)
การรักษา
● การรักษาเฉพาะ Antidote สำหรับคาร์บอนมอนอกไซด์คือ oxygen
● การรักษาตามอาการ - การรักษาระยะเฉียบพลัน ทำการล้างตัว (decontamination) ทั้งที่จุดเกิดเหตุและที่โรงพยาบาล ประเมินสภาวะการหายใจ ถ้าไม่หายใจต้องใส่ท่อช่วยหายใจและให้ออกซิเจน 100 % เพื่อที่จะช่วยให้การกำจัด carboxyhemoglobin ทำได้ดีขึ้น ระวังภาวะทางเดินหายใจอุดกั้นและภาวะน้ำท่วมปอดเนื่องจากการสูดดมแก๊สพิษชนิดอื่นๆ ที่มีอยู่ร่วมด้วย เช่น ไซยาไนด์ (cyanide) หรือแก๊สที่ก่อความระคายเคือง (irritant gas) ถ้าเกิดภาวะชักให้ยาควบคุมอาการชัก เช่น diazepam แต่ควรระวังผลข้างเคียงจากยาที่จะทำให้เกิดภาวะความดันโลหิตต่ำด้วย ถ้าหากพบว่ามีความดันโลหิตต่ำควรให้สารน้ำในหลอดเลือดอย่างเพียงพอ ควรมีการตรวจติดตามคลื่นไฟฟ้าหัวใจ (EKG) อย่างต่อเนื่อง - Hyperbaric oxygen มีข้อบ่งชี้ ใช้รักษาในรายที่มีเกิดอาการพิษจากคาร์บอนมอนอกไซด์อย่างรุนแรง เช่น (1) เกิดภาวะสูญเสียความรู้สึกตัว (loss of conscious) (2) มีระดับ carboxyhemoglobin > 25 % (3) อายุมากกว่า 50 ปี (4) เกิดภาวะ metabolic acidosis (5) เกิดภาวะ cerebellar dysfunction เนื่องจากในภาวะที่มีออกซิเจนมากๆ จะช่วยลด half-life ของ carboxyhemoglobin ได้ จึงช่วยให้การกำจัดทำได้ดีขึ้น (half-life ของ carboxyhemoglobin ในบรรยากาศปกติ = 5 ชั่วโมง แต่ถ้าอยู่ที่บรรยากาศออกซิเจน 100 % ความดัน 3 ATM จะเหลือเพียง 20 – 25 นาที)
การป้องกัน,มาตรการทางความปลอดภัยและสุขภาพ,การเฝ้าระวังทางการแพทย์ - การป้องกัน โดยการใช้อุปกรณ์ป้องกันภัยส่วนบุคคลที่เหมาะสม เช่น หน้ากากที่มีไส้กรอง - มาตรการทางความปลอดภัยและสุขภาพ ทำโดยคัดเลือกคนที่มีสุขภาพแข็งแรง ไม่มีโรคประจำตัวที่เกี่ยวกับระบบหัวใจและหลอดเลือด ระบบเลือด ระบบประสาท มาทำงานที่ต้องสัมผัสกับคาร์บอนมอนอกไซด์ - การเฝ้าระวังทางการแพทย์ ในคนที่ต้องทำงานสัมผัสกับคาร์บอนมอนอกไซด์เป็นเวลานาน ควรเฝ้าระวังอาการทางระบบประสาท เช่น พฤติกรรมเปลี่ยนแปลง ความจำไม่ดี การเคลื่อนไหวผิดปกติ - การเตรียมตัวเมื่อเกิดเหตุฉุกเฉิน กรณีเกิดการรั่วของแก๊สคาร์บอนมอนอกไซด์ ควรอยู่ในบริเวณที่มีทิศทางเหนือลมต่อสถานที่ที่เกิดการรั่ว ควรสวมใส่เสื้อผ้าป้องกันอย่างมิดชิดและมีถังบรรจุอากาศในตัว (Self-contained breathing apparatus; SCBA) รวมทั้งมีเครื่องป้องกันดวงตา
เอกสารอ้างอิง - Farrow C, Wheeler H, Bates N, Murray V. The chemical incident management handbook. London: The Stationery Office 2000. - Olson KR, Anderson IB, Benowitz NL, Blanc PD, Clark RF, Kearney TE, et al. Poisoning & drug overdose. the California Poison Control System. 5th ed. New York: McGraw-Hill 2004. - โยธิน เบญจวัง วิลาวัณย์ จึงประเสริฐ. (2550). มาตรฐานการวินิจฉัยโรคจากการทำงาน ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เนื่องในโอกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 80 พรรษา 5 ธันวาคม 2550. - ACGIH. TLVs and BEIs Based on the Documentation of the Threshold Limit Values & Biological Exposure Indices. United States2012.