ค้นหาข้อมูล | Search data

ค้นหาทั่วไป
ใส่ข้อมูลที่ต้องการค้นหา : เลือกหัวข้อที่ต้องการค้นหา :

ค้นหาจาก หมวดหมู่
UN NUMBER : 2821
ชื่อ สารเคมี Phenol (ฟีนอล) (solution)
ชื่ออื่นๆ,การค้า,Synonyms Carbolic acid, Hydroxybenzene, Phenyl alcohol, Phenylic acid
สูตรโมเลกุล C6-H5-OH หรือ C6-H6-O
CAS number 108-95-2
ลักษณะทางกายภาพ (ติดไฟ,กลิ่น,สี ฯ) มีทั้งในรูปผลึก หรือของเหลว ไม่มีสี หากผลึกสัมผัสอากาศจะกลายเป็นสีชมพู กลิ่นมีลักษณะเฉพาะ เป็นกลิ่นเหมือนกรดหรือเป็นกลิ่นหอมหวาน (สามารถรับสัมผัสกลิ่นได้ตั้งแต่ระดับความเข้มข้นสารที่ต่ำกว่าค่า TLV จึงนับเป็นคุณสมบัติเตือนที่ดีของ phenol) ความดันไอ 0.36 mmHg (ที่อุณหภูมิ 20 องศาเซลเซียส) น้ำหนักโมเลกุล 94.11 ติดไฟได้ง่าย ละลายน้ำได้ไม่ค่อยดีที่อุณหภูมิห้อง แต่ละลายได้ดีในสารตัวทำละลายหลายชนิด
ค่ามาตรฐานในสถานที่ทำงาน
● ACGIH ACGIH TLV (1992)- TWA 5 ppm, Notation = skin
● OSHA OSHA PEL – TWA 5 ppm (19 mg/m3) [skin]
● NIOSH NIOSH REL – TWA 5 ppm (19 mg/m3) ,C 15.6 ppm (60 mg/m3) [15-minute] [skin]
● IDLH IDLH – 250 ppm
● ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องความปลอดภัยในการทำงานเกี่ยวกับภาวะแวดล้อม (สารเคมี) 5 ppm (19 mg/m3)
● มาตรฐานอื่นๆ NFPA code = H4 F2 R0
● BEI ACGIH BEI รายการส่งตรวจคือ ฟีนอลในปัสสาวะ (phenol in urine) โดยเก็บที่เวลาหลังเลิกงาน (end of shift) ค่าที่กำหนดคือไม่เกิน 250 mg/g creatinine แต่การตรวจนี้มีข้อจำกัดคือความไม่เฉพาะเจาะจง เพราะการสัมผัสสารเคมีชนิดอื่น เช่น เบนซีน (benzene) ก็ทำให้ตรวจพบฟีนอลในปัสสาวะได้เช่นกัน
การใช้ประโยชน์,ความเสี่ยงในการสัมผัส โดยมากถูกนำมาใช้เป็นสารเคมีขั้นกลาง (intermediates chemical) สำหรับการผลิตพลาสติกชนิด phenolic resins และ epoxy resin และใช้ในการผลิตสารเคมีและยาต่างๆ นอกจากนี้ยังมีคุณสมบัติเป็นสารทำความสะอาดหรือสารฆ่าเชื้อ (disinfectants) สารประกอบในกลุ่ม phenol ตัวอื่นๆ ถูกนำมาใช้ในงานต่างๆ อีกหลายอย่าง เช่น cresol ใช้เป็นสารฆ่าเชื้อ catechol ใช้ในงานภาพถ่าย ย้อมขนสัตว์และฟอกหนัง resorcinol ใช้เป็นตัวกลางในการผลิตกาว สีย้อม และผลิตภัณฑ์เกี่ยวกับยา hydroquinone ใช้ในงานภาพถ่าย ใช้เป็นสารต้านอนุมูลอิสระ (antioxidant) และเป็นสารยับยั้งกระบวนการ polymerization
กลไกการก่อโรค phenol ทำให้เกิดการเสื่อมสภาพของโปรตีน (protein denature) ทำลายผนังเซลล์ และก่อให้เกิด coagulative tissue necrosis มีฤทธิ์กัดกร่อนเยื่อบุ กลไกที่ทำเกิดภาวะ cardiac arrthymia และ การกดระบบประสาทส่วนกลางยังไม่ทราบแน่ชัด สำหรับสารประกอบของ phenol บางชนิด (dinitrophenol, hydroquinone) สามารถทำให้เกิดเม็ดเลือดแดงแตก (hemolysis) และเกิดภาวะ methemoglobinemia ได้ เมื่อเข้าสู่ร่างกาย phenol จะถูกกำจัดออกได้เร็วภายใน 16 ชั่วโมง โดยกลายเป็น conjugated phenol ขับออกทางปัสสาวะ
อาการเฉียบพลัน - หากรับสัมผัสทางการหายใจ (ไอระเหย) อาจทำให้มีอาการปวดหัว คลื่นไส้ เวียนศีรษะบ้านหมุน และระคายเคืองทางเดินหายใจมาก - หากรับสัมผัสทางผิวหนัง จะเกิดรอยแผลไหม้จากสารเคมี มีลักษณะเป็นรอยเนื้อตาย (necrosis) สีน้ำตาล ซึ่งมักไม่มีอาการปวด การสัมผัส phenol ที่มีความเข้มข้น 1 % หากสัมผัสเป็นเวลานาน ก็อาจทำให้เกิดรอยแผลไหม้จากสารเคมีได้ แต่หากมีความเข้มข้นสูง ถึง 5 % จะเกิดอาการรุนแรงได้มาก นอกจากนี้ phenol ยังถูกดูดซึมผ่านผิวหนังและทำให้เกิดอาการแบบ systemic ได้รวดเร็ว ภายในไม่กี่ชั่วโมง - หากเข้าตา จะเกิดอาการปวดตารุนแรง ตาสู้แสงไม่ได้ หากสัมผัส phenol ที่เข้มข้นมาก สามารถทำให้เกิดการกัดกร่อนรุนแรงต่อดวงตาได้ เกิดรอยแผลที่เยื่อบุตา (epithelial ulceration) ทำให้กระจกตาและเลนส์มัว (stromal opacity) อาจถึงกับสูญเสียการมองเห็นบางส่วนหรือตาบอดสนิทเลยก็เป็นได้ (partial or total loss of vision) - หากสัมผัสทางการกิน จะเกิดการระคายเคืองเยื่อบุทางเดินอาหาร กระเพาะ ลำไส้ หากกินในปริมาณมาก สามารถทำให้ริมฝีปากเกิดแผลไหม้พุพอง กลายเป็นรอยเนื้อตายสีขาวหรือน้ำตาล ทั้งในปากและในหลอดอาหารได้ มีอาการปวดท้อง อาเจียนและเกิดอาการแบบ systemic ตามมา - อาการแบบ systemic ได้แก่ กดระบบประสาทส่วนกลาง ซึ่งมีผลกดการหายใจ ตัวเขียว หายใจลำบาก เหงื่อแตก เกิดภาวะช็อก มีภาวะปอดบวมน้ำ (pulmonary edema) มีผลกดการทำงานของหัวใจ เกิดภาวะความดันต่ำ และหัวใจเต้นผิดจังหวะแบบ ventricular tachycardia อาจมีอาการชัก metabolic acidosis, methemoglobinemia, ปัสสาวะเป็นสีเข้ม อาจเกิดภาวะแทรกซ้อน ทำให้ไตวาย ตับถูกทำลาย สาเหตุการเสียชีวิตมักเป็นจากระบบไหลเวียนโลหิตล้มเหลว การหายใจและหัวใจล้มเหลว
อาการเรื้อรัง - ภาวะพิษเรื้อรังจาก phenol พบได้น้อย แต่อาจพบได้จากการสัมผัสทางการแพทย์และในการผ่าตัด การสัมผัสปริมาณน้อยเป็นเวลานานทำให้เกิดอาการอาเจียน กลืนลำบาก น้ำลายออกมาก ท้องเสีย แขนขาอ่อนแรง ปวดศีรษะ มึนงง อาจพบการทำงานตับและไตล้มเหลว ปวดกล้ามเนื้อ เบื่ออาหาร น้ำหนักลด ปัสสาวะสีเข้ม - ผลต่อระบบผิวหนัง อาจพบผื่น skin eruption ผื่นผิวหนังอักเสบจากการสัมผัส (contact dermatitis) และสีผิวเปลี่ยนแปลง
คุณสมบัติก่อมะเร็ง (IARC) IARC = Group 3 ACGIH Carcinogenicity = A4
การวินิจฉัย
● เกณฑ์การวินิจฉัย การวินิจฉัยโรคพิษจากฟีนอล 1. มีอาการและอาการแสดงของโรค เช่น อาการปวดหัว คลื่นไส้ เวียนศีรษะบ้านหมุน และระคายเคืองทางเดินหายใจมาก ผิวหนังเป็นรอย necrosis, อาการกดระบบประสาทส่วนกลาง 2. มีประวัติการทำงานสัมผัสฟีนอล 3. มีการตรวจทางห้องปฏิบัติการที่แสดงอาการของโรค หรือแสดงการสัมผัส 4. มีข้อมูลสิ่งแวดล้อมสนับสนุนว่ามีความเข้มข้นของฟีนอล เกินค่า มาตรฐานที่กฎหมายกำหนด 5. มีข้อมูลทางระบาดวิทยาของเพื่อนร่วมงานสนับสนุน 6. มีการวินิจฉัยแยกโรคอื่นแล้ว
● การตรวจทางห้องปฏิบัติการ(ตรวจในเลือด,ปัสสาวะ ฯ) ความสมบูรณ์ของเม็ดเลือด (CBC) ระดับเกลือแร่ในเลือด (electrolytes) ระดับน้ำตาลในเลือด (glucose) การทำงานของไต (BUN and creatinine) คลื่นไฟฟ้าหัวใจ (EKG) อาจส่งตรวจระดับ methemoglobin ในผู้ในสัมผัส hydroquinone ด้วย
การรักษา
● การรักษาเฉพาะ ไม่มี antidote
● การรักษาตามอาการ - กรณีสัมผัสทางผิวหนังและเยื่อบุต่างๆ ให้ถอดเครื่องนุ่งห่มที่ปนเปื้อนออกให้หมด และล้างด้วยน้ำสะอาด ปริมาณมาก หรือใช้ Polyethylene Glycol 300 หรือ mineral oil หรือ น้ำมันมะกอก หรือ petroleum jelly ในการล้างผิวหนังบริเวณที่ปนเปื้อน หากเข้าตา เมื่อรักษาเบื้องต้นแล้ว ควรส่งต่อให้จักษุแพทย์ดูแลรักษาต่อ - กรณีกลืนกิน ห้ามกระตุ้นผู้ป่วยให้อาเจียน พิจารณาทำการล้างท้อง (gastric lavage) ได้หากกินมายังไม่เกิน 1 ชั่วโมง ทั้งนี้จะทำได้เฉพาะกรณีที่ผู้ป่วยไม่มีรอยไหม้ในปากและในลำคอเท่านั้น พิจารณาให้ activated charcoal ทาง NG tube หรือให้กินได้ ถ้ามั่นใจว่าไม่มีรอยแผลหรือการทะลุของทางเดินอาหาร - นอกจากนี้ต้องเฝ้าระวังอาการแบบ systemic ที่อาจเกิดตามมาได้ โดย monitor EKG, pH, การทำงานของตับและไต และให้การดูแลรักษาตามอาการ ได้แก่ การแก้ภาวะ dehydration ให้ยากันชักหากมีอาการชัก อาจต้องพิจารณาให้ยา anti-arrhythmic เมื่อมีข้อบ่งชี้ ให้ sodium bicarbonate หากมีภาวะ metabolic acidosis ควรรับผู้ป่วยไว้ดูอาการในโรงพยาบาลอย่างน้อย 24 ชั่วโมง
การป้องกัน,มาตรการทางความปลอดภัยและสุขภาพ,การเฝ้าระวังทางการแพทย์ - การป้องกัน ใช้ PPE ที่เหมาะสม แว่นตาป้องกันของเหลวกระเด็น ชุดเสื้อแขนยาวและถุงมือที่ป้องกันผิวหนัง อุปกรณ์ปกป้องทางเดินหายใจใช้หน้ากากที่มีตัวกรองไอระเหย - มาตรการทางความปลอดภัยและสุขภาพ ไม่รับประทานอาหาร/ดื่มน้ำ หรือสูบบุหรี่ในบริเวณที่ปฏิบัติงาน ล้างมือทุกครั้งหลังปฏิบัติงาน ทำความสะอาดชุดทำงานและอุปกรณ์ป้องกันต่างๆก่อนนำมาสวมใส่ - การเฝ้าระวังทางการแพทย์ ให้เฝ้าระวังอาการของระบบประสาทส่วนกลาง ระบบทางเดินหายใจ ภาวะ metabolic acidosis คลื่นไฟฟ้าหัวใจ - การเตรียมตัวเมื่อเกิดเหตุฉุกเฉิน การเข้าไปกู้ภัยต้องใช้ชุดป้องกันชนิดที่มีถังบรรจุอากาศในตัว (Self-contained breathing apparatus, SCBA)
เอกสารอ้างอิง - ACGIH. TLVs and BEIs Based on the Documentation of the Threshold Limit Values & Biological Exposure Indices. United States 2011. - NIOSH. NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards. Available from: http://www.cdc.gov/niosh/npg/npgd0493.html - มาตรฐานการวินิจฉัยโรคจากการทำงาน ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เนื่องในโอกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 80 พรรษา 5 ธันวาคม 2550